کاریز یزد

کاريز قلب کوير است و يزد ،شهر ديرينه تاريخ،شهری که هزاران سال ست نقاش طبیعت بردامن کوير رفو کرده است

حسین مسرّت

     دومین جلسۀ نقد ادبی انجمن فرهنگی یاد یار مهربان ، ویژۀ نقد کتاب « نشک خوروسی و قصّه های دیگر » نوشتۀ استاد اسدالله شکرانه، یار دیرین آذر یزدی ومدیر عامل فرهنگسرای آذر یزدی روز یک شنبه 6/11/1393 برگزار شد . موضوع کتاب ، بازآفرینی ده داستان از مهدی آذر یزدی، نویسنده نام آشنای کودکان ایران بود که از بین کتاب های او گلچین شده بود ؛ شاید بدین انگیزه که گویش شیرین یزدی ماندگار شود. ناقد این اثر خانم زهرا دهقان دهنوی، مدرّس زبان وادبیّات فارسی بود که به خوبی آن را کاویده و بررسی کرده بود و نکات ریز و درشت و کاستی ها و راستی های آن را نموده بود.

    پس از این نقد ، نویسنده به انگیزۀ خود از نگارش کتاب پرداخت و پاسخ منتقدان حاضر را نیز داد؛ امّا در یک مورد، جمع حاضر قانع نشدند که چرا نویسنده ، داستان ها را مشکول یا معرب نکرده است زیرا چنین کاری به خواندن آسان تر داستان ها یاری می رساند.

     این گردهمایی با همکاری ادارۀ کلّ فرهنگ ارشاد اسلامی یزد و چند انجمن ادبی دیگر در محلّ ساختمان امام علی(ع) برگزار شده و با استقبال خوب دوستداران کتاب روبرو شده بود . هرچند این سلسله برنامه ها کاری نو در یزد است، امّا امید می رود در آینده به خوبی نزد اهل قلم و اهل نظر جا بیفتد و تداوم یابد.

 

Bukhara 104

شماره ۱۰۴ مجله بخارا با یادنامه دکتر عباس زریاب خویی و گزارشی از شب آرتور کریستین‎سن منتشر شد .

در یادنامه عباس زریاب خویی مطلبی می‎خوانیم به قلم دکتر محمدعلی موحد با عنوان « زریاب در آیینه نامه‎هایش » و « دریغا زریاب، و دریغا فرهنگ ایرانی!» نوشته‎ای است از دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی در همین یادنامه و از ایرج افشار می‎خوانیم « شبی که بابک از تهران خبر واقعۀ زریاب را داد.»

و دکتر ژاله آموزگار در شب آرتور کریسیتن سن از « از رباعیات خیام تا ایران در زمان ساسانیان» سخن می‎گوید و کلاوس پِدرسن از آشنایی با کریستین سن حکایت می‏‎کند.

محمدرضا باطنی، عبدالله کوثری، مینو مشیری، صفدر تقی‎زاده و....

 

 

انتشار جلد دوازدهم «کتاب کوچه»
 

جلد دوازدهم «کتاب کوچه» منتشر شد. از انتشار آخرین مجلد این فرهنگنامه ۱۲ سال می‌گذرد.

جلد دوازدهم «کتاب کوچه» که به حرف «چ» اختصاص دارد، پس از گذشت ۱۲ سال از انتشار مجلد یازدهم، سرانجام اجازه انتشار گرفت، به چاپ رسید و توزیع آن هم از امروز ۲۸ بهمن ۱۳۹۳ آغاز شد.

جلد دوازدهم «کتاب کوچه» تیرماه سال ۹۱ برای گرفتن مجوز نشر به اداره‌ کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رفته بود اما مسؤولان وقت این اداره کل به ناشر گفتند که این کتاب در صورتی اجازه انتشار خواهد گرفت که بخش‌هایی از آن جرح و تعدیل شود اما ناشر و آیدا سرکیسیان، همسر احمد شاملو - تدوین کننده این فرهنگ عامه - نپذیرفتند و جلد دوازدهم کتاب کوچه مجوز انتشار نگرفت.

ناشر این اثر در اواخر اسفندماه سال گذشته به معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای انتشار جلد دوازدهم یا همان حرف «چ»، نامه‌نگاری کرد و مدتی بعد هم آیدا سرکیسیان نسبت به انتشار این کتاب اظهار امیدواری کرده و گفته بود که به سختی مشغول کار روی مجلدات ۱۳، ۱۴ و ۱۵ این مجموعه است تا «بی‌‌هیچ افزوده و کاسته و مطابق شیوه‌ و آخرین یادداشت‌های احمد شاملو» آماده‌ چاپ شوند.

«کتاب کوچه» عنوان فرهنگ‌نامه‌ای است که به کوشش احمد شاملو و همسرش، آیدا سرکیسیان، در چندین مجلد به عنوان دایره‌المعارف فرهنگ عامیانه‌ مردم ایران تدوین شده و بعد از درگذشت شاملو، سرپرستی این مجموعه بر عهده‌ همسرش، آیدا، بوده است. بدون درنظر گرفتن ضمایم کتاب کوچه که شامل قصه‌ها می‌شود، تا به حال ۱۱ جلد از این کتاب منتشر شده است. جلد یازدهم این فرهنگ لغات عامه سال ۱۳۸۱ منتشر شده بود.

جلد دوازدهم کتاب کوچه به صورت مصور و در ۶۰۰ صفحه تدوین و در شمارگان ۳۳۰۰ نسخه از سوی انتشارات مازیار چاپ شده است.

ماخذ: خبرگزاری مهر

 

      قراراست با حضور اندیشمندان و نویسندگان نامی و نیز آقایان: دکتر مهدی محقق، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران و دکتر بجنوردی، مدیر مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، همایش نکوداشت نویسنده فیلسوف و اندیشمند یزدی ،دکتر اصغر دادبه یزدی  روز 18 اسفند 1393 همراه با رونمایی کتاب حافظ ایشان در محل تالار فرهنگ یزد برگزار شود که خبر کامل آن روزهای آینده درج می شود.

 

حسین مسرّت

       گنجینۀ  پربار زبان فارسی آکنده از واژگان همسان و همانند ی است که گاه دیده می شود برای یک مفهوم، ده ها واژه را می توان به کار برد.مثلاً برای برابرنهاد محبّت می توان واژه های : مهربانی ، دوستی، شفقت،عطوفت ،مهر، ود، وداد، دوستداری، مودّت، عشق، حب و غیره را به کاربرد و این برابرنهاد ها به غیر از معانی فلسفی و عرفانی و تصوف این واژه است . بر همین سان است واژۀ پرمفهوم مفاخر که در زبان فارسی برابر نهادهای فراوانی دارد هم چون: دانشوران، بزرگان ،مشاهیر، نامداران، نخبگان، نام‌آوران، دانشی‌مردان، اندیشمندان، اندیشوران، دانشمندان، رجال،چهره‌ها، برجستگان، فرزانگان،اعلام، برگزیدگان، رهبران، ناموران، شخصیّت‌ها، جاودانه‌ها ، معاریف، اساطیر،عالمان، دانشورزان، متفکّران، روشنفکران، فرهیختگان ،خردمندان ، خردورزان و... .

     در فرهنگ جامع دهخدا ذیل واژۀ مفاخر تنها این چند واژه آمده است: « ج  مفخرة و مفخر( ناظم الاطبّاء) مآثر، مکارم ( یادداشت دهخدا) ».

    مفاخر،  بزرگان هرقومی هستند که بواسطۀ کوشش های خستگی ناپذیر خود در برابر دشواری ها ، ناملایمات، سختی ها و تندی ها ایستاده و در کوران این سختی ها  آبدیده شده اند. اینان در حقیقت، برگزیدگانی هستند که در راه رسیدن به آرمان های والای انسانی خود از هیچ کوششی فروگذاری نکردند. جنگیدند تا پیروز شدند. جنگ به معنای رفتن در صحنه های نبرد مسلحانه نیست؛ جنگ، بر حقّ خود پافشاری کردن است. گالیله هم زمان زیادی با عقاید کوته نظرانۀ مدیران کلیسا جنگید و هزاران تن دیگر که مردانه برعقاید راستین و آرمانی خود پای فشردند؛ یکی چونان امام حسین(ع) در کربلا با ستم و بی عدالتی جنگید و شهید شد و از چهره های جاودانه مفاخر اسلام گشت ویکی هم چون امیر کبیر و فرّخی یزدی بر عقاید خود برای سرفرازی میهنش پای فشردند و به ترتیبی دیگر شهید گشتند و جزو مفاخر جاودان ایران گشتند.

     مفاخر هر کشور، قوم ،ملیّت و مذهب، استوانه ها و اسطوره های گروه خودند که نام شان بر تارک گیتی می درخشد وهمگان با نام بردن از آنان بر رشادت ها، دلاوری ها و دلیرمردی های آنان آفرین می گویند و از اینکه در کشور و قوم و ملیّت آن شخص هستند، بر خود می بالند.

      برخی می اندیشند که اینان مفاخر به دنیا آمده اند و روزی حتماً در زمرۀ بزرگان قرار می گرفتند و منکر تلاش این گونه افراد هستند. هرچند تا اندازه ای می باید نظر آنان را پذیرفت، زیرا در جوهره ( ژن) اینان از ابتدا بزرگی  آفریده شده بود. امّا رشد و بالندگی آن ها در پناه سخت کوشی های خودشان بوده است . چه بسیارند مشاهیری که مفاخر نشدند .افرادی چون: چنگیز، آیشمن، هیتلر، موسولینی، استالین، یزید، شمر، معاویه و...  نیز دارای جوهرهایی از هوش، مدیریّت و توانمندی بودند، امّا پای در راه کژ نهادند و باعث شرم بشریّت گشتند.

    در ایران ما نیز مفاخری هستند که نام شان در همۀ  دوران ها بر سر زبان  ها بوده و خواهد بود.از دور ترین هنگام  تا اکنون که در آن  زندگی می کنیم از آرش و کورش و داریوش و رستم گرفته تا ابوریحان و رازی و فردوسی و خیام و حافظ و سعدی و مولوی و حسابی .ایران از کهن ترین زمان که گستره ای به پهنای یک قاره داشت تا اکنون که جایی بین دو دریای خزر وعمان دارد؛ همواره نامورانی داشته است که نام بلندش را پر آوازه می کرده اند.

      در گسترۀ شهرها و ولایات نیز بزرگانی هستند که تنها در دیار خود شهره اند و بدین روی اهالی آن جا به بزرگی او فخر می ورزند. برخی از اینان ممکن است در گستره کشوری هم از ناموران باشند ؛ ولی در دیار خود ارجمندترند.از اینروی شایسته است که فرهنگ مداران هر شهر یا کشور با بهره جویی از اندیشۀ بزرگان به شناسایی آنان دست یازند و گام هایی در راه ارجگزاری آنان بردارند تا نسل کنونی بداند هیچ گاه و هیچ کس بزرگمردی های آنان را فراموش نخواهد کرد و این خود درسی بزرگ  برای اکنونیان و آیندگان است. بویژه برای نوجوانان و جوانانی که سال های آغازین آزمودگی را پشت سر می نهنند.

 ==========

ماخذ : یزد فردا (1393/12/4) 

 


حسین مسرّت

      می شود با کمی همّت، باکمی ذوق و حتّی با کمی شوق، کاری کرد بزرگ .امّا اگرهمّت ها و ذوق ها و شوق ها زیاد بود می شود کاری کرد کارستان.

      در زمین سترون و خشکیدۀ یزد که آب هم به دشواری سبز می شود، چه رسد به گیاه ؛ گروهی یکدل و یکرنگ سال هاست در پناه گرم کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان یزد که همواره با مدیرانی آگاه و دلسوز راهبری می شود، هرچندگاه یک بار کودکان ونوجوانان را به همراه خانواده هایشان را در فضایی هنری و آکنده از صمیمیّت به دیدار کارهای خوب که همگی برگرفته از ادبیّات پربار وغنی زبان فارسی است می برند واین بار نوبت « یکی بود، یکی نبود» بود که ترنّم صداقت و صمیمیّت را از زبان کودکان بشنویم.

     کارخوب و هماهنگ این اجرا ، دقایقی شیرین را برای شرکت کنندگان رقم زد که حلاوت آن بی گمان تا اجرای بعدی این گروه در ذهن و ذوق آن ها می ماند، بویژه آنکه زمینه ای از موسیقی ایرانی را داشت.

      همکاری و همراهی دو سازمان هلال احمر یزد و کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان یزد با آهنگ های مهدی آرایی و رهبری احسان توکّل و کارگردانی محسن اکرمی بی گمان  به یاد تمامی کودکان و نوجوانان تا به بزرگی خواهد ماند.

   این هنرمندان نشان دادند که حتّی در کویر هم می شود گل رویاند.

=======

ماخذ: سرو یزد(1393/12/2)

 

 

     بگذریم. جالب‌ترین مطلب این شماره جهان‌کتاب{ ش306-308} به نظر من نوشته‌ای است به قلم "حسین مسرت" با عنوان "وجین کتاب به چه قیمتی؟!" اصطلاح "وجین کتاب" تا به حال به گوشم نخورده بود. البته با خواندن توضیحات نویسنده متوجه شدم که این یکی از فرآیندهای معمول کتابخانه‌های کشور است. براساس این طرح کتابخانه‌های کشور در دوره‌های زمانی مشخص کتاب‌های مجموعه خود را بررسی می‌کنند و بخشی از آن را تحت عنوان‌های مختلف از داخل مجموعه‌شان خارج می‌کنند. اینکه این فعالیت چرا و چگونه انجام می‌شود داستان جالبی دارد که آقای مسرت، با در نظر گرفتن جنبه‌های گوناگون این فعالیت آن را برای خواننده شرح می‌دهد:

"... هنوز مبنای قانونی و درستی برای حذف کتاب‌های به اصطلاح گمراه‌کننده نداریم. مدیری بوده است که کلیه رمان‌ها را گمراه‌کننده می‌دانسته است، حتی آن رمان‌هایی را که پس از پشت سر نهادن هفت‌خوان اداری از وزارت ارشاد مجوز گرفته‌اند. مدیر دیگری کلیه کتاب‌های عرفانی و فلسفی را گمراه‌کننده و لایق وجین دانسته و دیگری بیشتر کتاب‌های سیاسی و ... را. البته برخی کتاب‌ها طبق قانون اساسی ایران، جزء کتاب‌های گمراه‌کننده، مخالف موازین شرعی و عرفی و دینی جامعه و نظام حکومتی هستند و تکلیف‌شان روشن است.

یکی از بندهای این طرح، وجین کتاب‌هایی است با عمر پانزده تا بیست سال. اما کیست که نداند بیشتر کتاب‌های ادبی و تاریخی بویژه کتاب‌های مرجع، عمر مفیدشان بیش از بیست سال است. این‌گونه کتاب‌ها در ردیف نخست وجین قرار می‌گیرند. هرچند در بخش‌نامه‌ها قید شده تنها کتاب‌هایی که حداقل پنج سال مورد استفاده قرار نگرفته باشند می‌توانند وجین شوند؛ اما کتاب‌های مرجع و منابع و کتاب‌های پایه و کتاب‌هایی با موجودی تک‌نسخه در مخزن از این قاعده مستثنا شده‌اند. ولی کو گوش شنوا؟ خروج کتاب‌های نفیسی چون فهرست نسخه‌های خطی فارسی و ده‌ها منبع و مرجع از مخزن یکی از کتابخانه‌های عمومی یکی از شهرستان‌ها و حضور بسیاری آثار ارزشمند و نایاب و کمیاب دیگر در بین کتاب‌های وجین‌شده، دلیلی بر نادرستی اجرای آن است ..."

نویسنده ضمن اشاره به دلالت‌ها قانونی و اتفاق‌هایی که در عمل به هنگام وجین کردن کتابخانه‌ها می‌افتد، انتقاداتی را بر این رویه وارد می‌داند که خواندن مطلب را بسیار جالب و عبرت‌آموز می‌نماید!

=======

نقل از : (www.jireketab.com( 1393/11/15)// نیز نگاه کنید کاریز یزد(1393/11/19)

 

 

     حسین مسرت

یزد، همان شهری است است که در سدۀ ششم قمری دارالکتب( کتابخانۀ ) مسجد جامع کبیر را داشته است و در سده های پس از آن بویژه سده های هفتم و هشتم که سپاه خونریز مغول قصد نابودی دانشمندان را داشت و آن ها به یزد پناه آوردند؛ حدود 50 مدرسۀ علمی و دینی در این شهر بنیان شد که هرکدام کتابخانه ای خوب هم داشتند و یکی از نامی ترین آن ها کتابخانۀ مدرسۀ رکنیّه با سه هزار جلد کتاب بود.( کتابخانۀ وزیری یزد که اکنون شهرۀ آفاق است 4600 جلد کتاب خطّی دارد)ازینرو در آن عهد، یزد افزون بر دارالعباده ،به دارالعلم نیز شهره شد .

      یزد، همان شهری است است که بواسطۀ وجود صدها اثر ازندۀ تاریخی و معماری که ده ها اثر آن اکنون در فهرست آثار ملّی ایران به ثبت رسیده، قرار است در سال آینده در فهرست شهرهای تاریخی یونسکو به ثبت برسد. شهری با ده ها آب انبار ،مدرسه ،مسجد، حسینیه ، تکیه ،کاروانسرا ، باغ ، کوچه و خانه . به اندازه ای که بسیاری از شهرها آرزو دارند با داشتن ده اثر از آن به گذشتۀ تاریخی خویش ببالند.

        یزد، همان شهری است که اکنون کتابخانه های بزرگ وارزشمندی دارد که باعث اعتلا و شکوفایی دانش و فرهنگ و هنر یزد هستند؛ کتابخانۀ وزیری با دارا بودن 220 هزار جلد کتاب چاپی ، 6هزار جلد کتاب چاپ سنگی و 4600 جلد کتاب خطّی نفیس و ارزنده در صدر آن قرار دارد و دیگر کتابخانۀ الغدیر با 200 هزار جلد کتاب نفیس با ساختمان آبرومند که جلوه ای دیگر به فرهنگ یزد داده است.

     یزد، همان شهری است که نوجوان و جوانانش به دلیل دارا بودن هوش ونبوغ فراوان، 21  سال است بر صدر قبولی های دانشگاه های کشور می نشینند و ارج می بینند.

========

ماخذ: یزد فردا (1393/11/30)

 
یکشنبه سوم اسفند 93؛
نشک خوروسی و قصه های دیگر نقد می شود

گروه خبر: «نشک خوروسی و قصه های دیگر»در دیدگاه ناقدان قرار می گیرد.

مدیر مؤسسه فرهنگی هنری تک منظوره یار مهربان فرزندان یزد، از برگزاری جلسه معرفی و نقد کتاب «نشک خوروسی و قصه های دیگر» نوشته استاد اسداله شکرانه خبر داد و افزود: این کتاب بازآفرینی ده داستان از داستان های مرحوم مهدی آذریزدی، پدر ادبیات کودک و نوجوان کشور ماست که به گویش یزدی نوشته شده است.

احمدرضا قدیریان همچنین گفت: جلسات نقد و بررسی کتاب، فرصت خوبی است تا اهالی نشر و کتاب با نقاط قوت و ضعف یک اثر مکتوب آشنا شوند.

وی نقد و بررسی کتاب را یک ضرورت دانست و با بیان این که پیش از این نیز کتاب «تعزیه و الگوهای رفتاری» به بوته نقد گذاشته شده است، تأکید کرد: تشکیل جلسات نقد کتاب با حضور کارشناسان و صاحب نظران، بر کیفیت کار نویسندگان و ناشران تأثیر مطلوبی خواهد داشت و از این طریق شاهد آفرینش آثاری بهتر خواهیم بود.

جلسه نقد کتاب «نشک خوروسی و قصه های دیگر» با حمایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد و همکاری خانه کتاب ایران و با اجرای مؤسسه فرهنگی هنری تک منظوره یار مهربان فرزندان یزد، ساعت شش عصر روز یکشنبه سوم اسفند ماه با حضور زهرا دهقان دهنوی نویسنده و پژوهشگر و همچنین مؤلف کتاب و گروهی از استادان، ناشران، نویسندگان و دیگر علاقمندان فرهیخته در سالن اجتماعات مجتمع امام علی ع واقع در سه راه تعاون برگزار می شود.

 

 

 

حسین مسرّت

سانیج یا سانیچ که در گویش بومی مردم استان یزد بدان سونیچ گفته می شود . درهیچ جا اشاره ای به وجه تسمیّه آن نشده است در کهن کتاب جغرافیا به نام حدودالعلم تألیف 372ق نام یکی از آبادی های خراسان به نام سانیکث بوده است و اکنون در ایران چندین روستا به نام سانیچ داریم از جمله در شهرستان سرباز استان سیستان دو روستا وجوددارد.در حوالی نسف خراسان، روستای سانج است.فرهنگ جغرافیایی ایران نام آن را سانیچ آباد از شهرستان تفت دانسته است.(ج10ص106)

هم چنین است دو روستای سنج در حوالی کرج و الیگودرز.دو روستا با نام سونج ،حوالی آباده و سقّز. روستای سونچ ،حوالی شهر میانه. روستای سونچی و سونیچی پیرامون اصفهان. روستای سینیچ پیرامون شهر ماکو.ودها روستا با پسوند « ج» و « چ» در ایران ( بنگرید فرهنگ آبادی ها و مکان های مذهبی ، تألیف دکتر محمّد حسین پاپلی یزدی)

در استان یزد چهار روستا با پسوند «یج» است: آریج (بهاباد)؛ آسفیج(آسپیچ)(بهاباد)؛ استهریج (مهریز)؛ سانیج (تفت).

بنا به نظر آقای پیام شمس الدینی روستاهای بین یزد و شیراز،لنگرگاه های پیران متصوّفه بوده است از جمله: شیخ علی بنیمان بیداخوید، شیخ جنید توران پشت، شیخ داود نصر آباد ،قدمگاه فراشاه، خانقاه شاه ولی تفت ،بویژه پیر برحق درّه سیر و پیر خاموش سانیچ.کما اینکه کتاب : تذکرۀ یا مناقب شاه نعمت الله ولی در سال 1087ق در سانیچ کتابت شده است( نشریه نسخه های خطی،ج6 : 579)

در لغت نامۀ دهخدا ذیل سانیج، آن را به معنای مرغکی کوچک و سیاه آورده است.گفته تأیید نشده ای، سانیج را مانند نام دیگر روستاهای یزد مانند : مهر جرد، مهریز ، خورمیز و فراشاه نام مِهری می داند و میگوید: سان ،همان خورشید است که به زبان های اروپایی رفته است.

(این یاداشت سردستی است تا بعدها تکمیل شود)

 
 

 
 
 
 

مدیر کل‌ فرهنگ و ارشاد اسلامي استان يزد با اشاره به برگزاري نمايشگاه برگ كتاب استان در اوائل اسفندماه، از تلاش براي ارتقاي کیفیت نمایشگاه امسال با دعوت از ناشران كيفي و قوي كشور خبر داد. 

به گزارش یزدی نیوز،"علي غياثي ندوشن" با اشاره به برگزاری نمایشگاه بزرگ کتاب استان در اوایل اسفندماه، به خبرگزاری ایسناتصريح كرد: این نمایشگاه با حضور ناشرین بزرگ کشور برگزار خواهد شد.

وي از تلاش اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان براي ارتقاي کیفیت نمایشگاه امسال در مقايسه با سال‌های گذشته خبر داد و افزود: سعي داريم اين اقدام را با دعوت از ناشران کیفی و فعال حوزه‌ کتاب در حوزه‎‎هاي مختلف نشر دنبال كنيم.

اين مسئول با بيان اين كه حضور ناشران قوي نيازمند تامين هزينه‎‎هاي حضور آنان است، اظهار كرد: برگزاری اين نمايشگاه بزرگ نیازمند همراهی و مشارکت همه‌ سازمان‌ها و دستگاه‌ها به وي‍ژه بخش خصوصي در صنعت‌ و تجارت، شهرداری و سازمان‌های فرهنگی شهرداري است.

ادامه مطلب |  

حسین مسرّت

     کتاب و کتابخوانی را رکن بزرگ سعادت و پیشرفت جوامع بشری خوانده اند؛ چنانکه میزان رشد دانش و فرهنگ هرکشور را از میزان تولید و نشر کتاب و تعداد کتابخانه های آن و آمار سرانۀ مطالعه می سنجند، از اینرو به نیکی روشن است که بنیانی ترین کارها و پژوهش ها در هر کشور ، ارتباطی با مقدار کتاب و کتابخوانی دارد.هرچند این روزها بهره وری از پایگاه ها و درگاه های مجازی کتاب باب شده ، امّا هنوز کتاب و کتابخانه جایگاه ویژۀ خود را دارند.

    در این میان شهر یزد از دیرباز بواسطۀ وجود کتابخانه های علمی بویژه در سده های هفتم و هشتم قمری به « دارالعلم »مشهور گشته بود . کتاب های تاریخ یزد ،کهن ترین کتابخانۀ یزد را دارالکتب مسجد جامع می شناسند که درسده ششم قمری در کنار مسجد جامع کبیر یزد جای داشته است و با شکوه ترین آن را دارالکتب مدرسۀ رکنیّه می دانند که در سدۀ هشتم، سه هزار جلد کتاب خطّی داشته است .هم اکنون کتابخانه های آبرومندی چون: وزیری، دانشگاه یزد، دستمالچی، مروّج، امام علی، امامزاده جعفر (ع)و شرف الدّین علی، باعث فرّ وشکوه این دیار هستند و اگر چند صباح دیگر هم کتابخانۀ مرکزی یزد بنیان شود، افتخاری دیگر برتاریخ کتابخانه های یزد افزوده می گردد.

ادامه مطلب |  

حسین مسرت

«روزنامة هفتگي چاپ سنگي در يزد در سال 1327 هجري قمري، مطابق با سال 1909 ميلادي به مديريّت محمّد صادق، به شمارة 186 رابينو مراجعه شود. مشاراليه اظهار مي‌دارد: بعد از ورود سردار جنگ بختياري به يزد، روزنامة معرفت (كه ذكر آن خواهد آمد). به نام محاكمات چاپ مي‌شد، ولي دو يا سه شماره بيشتر با چاپ سربي منتشر نشد.

اين جانب نسخه‌اي از شمارة دوم سال اوّل اين روزنامه را دارم كه به تاريخ هفدهم ذوالقعدة سال 1327 هجري قمري، مطابق با سي‌ام نوامبر سال 1909 ميلادي مي‌باشد و داراي چهار صفحه به قطع (6×11[اينچ] (است كه با خطّ درشت و واضح تعليق و چاپ سنگي طبع گرديد. اشتراك ساليانه در يزد 16 قران و در ساير نقاط ايران 20 قران و در خارجه 23 قِران.»[1]

صدر هاشمي نيز گفته‌هاي براون را باز گو كرده و تنها روشن كرده روزنامة محاكمات به جاي معرفت انتشار يافته و دو سه شماره بيشتر نشر نشده است.[2] امّا بر خلاف نظر رابينو كه براون و صدر هاشمي نيز آن را باز گو كرده‌اند، محاكمات به جاي معرفت چاپ نشده است، زيرا بنابر نوشتة خود صدر هاشمي كه شمارة 18 سال اوّل معرفت را به تاريخ 27 ذيقعده در دست دارد، در حالی‌که گفته شده شمارۀ دوم محاکمات 17 ذیقعده 1327 (يعني يك ماه قبل از شمارة 18 محاكمات) است. با مقايسة اين دو نمونه به نادرستي نظر رابينو پي مي‌بريم. همچنين روند كار اين دو نشريّه نيز يكي نبوده است.

ادامه مطلب |  

 

مدیرکل ارشاد یزد خبر داد:
یزد جزء 10شهر مطرح در طرح پایتخت کتاب قرار گرفت/پدران 10 علم از یزد به پاخواسته اند
 
 

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد، از قرار گرفتن شهر فرهنگی و تاریخی یزد در بین 10شهر مطرح برای پایتخت کتاب ایران خبر داد.

به گزارش یزدی نیوز،'علی غیاثی ندوشن' به برخی ویژگی های یزد اشاره کرد و گفت: یزد نخستین شهر خشتی خام جهان و دومین شهر تاریخی جهان بعد از ونیز ایتالیا است.

وی، با بیان اینکه شهر تاریخی یزد در آستانه ثبت جهانی قرار دارد، افزود: از شش جایز فرهنگی یونسکو چهار جایزه آن متعلق به یزد بوده است.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد در ادامه با بیان اینکه این استان رتبه اول کشوری از لحاظ سرانه کتابخانه ای را در اختیار دارد،گفت: به ازای هر 9366نفر در یزد یک کتابخانه وجود دارد در حالی که میانگین کشوری برای هر 35هزار نفر یک کتابخانه است.

 

ادامه مطلب |  

حسین مسرّت

«در سال 1300 شمسی، روزنامة زارع در شهر یزد تأسیس و به طور هفتگی منتشر شده است.»[1]

صاحب امتیاز این روزنامه، سیّد علی اکبر موسوی زادۀ یزدی[2]، از آزادی‌خواهان بنام یزد و همرزم فرّخی یزدی، شاعر آزادیخواه مبارز است. موسوی‌زاده، مدیر روزنامة طوفان و صاحب امتیاز روزنامه‌ای به نام پیکار در تهران بود که مدّت زمانی پس از توقیف طوفان در سال 1302 ش به جای آن چاپ می‌شد و پس از چندی پیکار هم بسته شد.[3]

 

ادامه مطلب |  


در پاسداشت و احترام به مقام علمی دانشمند نامور دیارمان دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن و عیادت از ایشان ، گروهی از اهالی فرهنگ یزد در روز پنجشنبه ۱۶ بهمن ماه ۹۳ به دیدار ایشان در منزل مسکونی اشان رفتند و ضمن احوال پرسی و ارائه گزارشی از وضعیت فرهنگی و اجتماعی زادگاهشان در خصوص شیوه های کمک به توسعه فرهنگی و استفاده از کلیه ظرفیت نخبگان استان با دکتر اسلامی ندوشن تبادل نظر شد .
دکتر اسلامی ندوشن در این دیدار با اشاره به این که یزد به دلیل مرکزیت جغرافیایی خود در کشور از وِیژگی ممتازی برخوردار است،تصریح کرد:شهرت یزد نه تنها در کشور بلکه در جهان بی‏‏ نظیر و مثال‏‏ زدنی است.

 

وی گفت: شهرت و امتیازی که یزد از دید جهانگردان برای خود بدست آورده است، باید بیش از این مورد توجه مدیران فرهنگی کشور و استان یزد قرار بگیرد.این استاد دانشگاه تهران که در مقطع دکتری ادبیات  به تدریس مکتب‌های ادبی جهان پرداخته است، گذشته و تاریخ یزد را مهم دانست و گفت: یزد نمونه و الگوی کاملی از یک شهر ایرانی – اسلامی است که جنبه‏‏های فرهنگی و تاریخی آن می‏‏تواند برای مطرح شدن پایتخت کتاب و از همه مهمتر پایتخت فرهنگی مد نظر قرار گیرد.وی همچنین با اشاره به مشاهیرخادم کتاب چون ایرج افشار و آذر یزدی ...گفت یزد به پشتوانه این نام ها نیز  می‏‎‎تواند  پایتخت کتاب گردد.nodoushan (15)

 

 

اسلامی ندوشن تاکید کرد: یزد به دلیل قرار گرفتن در مرکزیت جغرافیایی کشور باعث شده تمام ایران در آن جمع شده باشد و به همین دلیل از امتیازهای ویژه‎‎ای در همه جنبه‎‎ها برخوردار است.



 

حسین مسرّت

 

در سطح جامعه بیشتر تصمیم‌هایی که گرفته می‌شود یا اقداماتی که با افکار عمومی سر و کار دارد، باید بر مبنای تجربه و خرد جمعی باشد. مجریان این تصمیم‌‌ها نیز سعی می‌کنند در کمال خوبی آن را اجرا کنند. یکی از تصمیم‌هایی که سال‌هاست در سطح کتابخانه‌های عمومی کشور، بویژه کتابخانه‌های دولتی و زیرمجموعۀ نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اجرا می‌شود، طرح وجین کتابهاست. چنانکه بیان شده وجین یکی از مهمترین ارکان مجموعه‌سازی در کتابخانه‌هاست. این طرح در مدّت درازی که اجرا می‌شود، همواره با فراز و نشیب‌هایی روبرو بوده است؛ گاه به صورت بخشنامه‌ای و گاه سلیقه‌ای. البته همان رویکرد بخشنامه‌ای نیز در نهایت بر اساس سلیقۀ تصمیم‌گیران وقتِ نهاد کتابخانه‌‌ها در مرکز یا مجریان استانی نهاد کتابخانه‌‌ها در شهرستان‌ها انجام شده است. خاصه در این سالیان که گاه سلیقه‌های سیاسی و احساسی بر بیشتر تصمیم‌ها غالب بوده است. به عبارت دیگر می‌توان گفت با تغییر دولت‌ها و سلایق سیاسی روز، شیوۀ وجین نیز دستخوش این تغییرات شده است و می‌توان گفت هنوز مبنای قانونی و درستی برای حذف کتاب‌های به اصطلاح گمراه‌کننده نداریم. مدیری بوده است که کلیۀ رمان‌ها را گمراه کننده می دانسته است، حتی آن رمان‌هایی را که پس از پشت سر نهادن هفت خوان اداری از وزارت ارشاد مجوز گرفته‌اند. مدیر دیگری کلیۀ کتاب‌های عرفانی و فلسفی را گمراه کننده و لایق وجین دانسته و دیگری بیشتر کتاب‌های سیاسی را و دیگری دیگر کتابها را. البته برخی کتاب‌ها طبق قانون اساسی ایران، جزء کتاب‌های گمراه کننده، مخالف موازین شرعی و عرفی و دینی جامعه و نظام حکومتی هستند و تکلیف‌‌شان روشن است، امّا بسیارند کتاب‌هایی که از سوی ارشاد مجوّز می‌گیرند، امّا بنا بر تصمیم برخی مدیران، صلاحیّت ورود به کتاب‌خانه‌های عمومی را پیدا نمی‌کنند یا پس از مدتی از فیض این صلاحیت محروم می‌شوند.

ادامه مطلب |  

 

حسین مسرّت

شاعرانگی های آذر یزدی: زهرا دهقان دهنوی، تهران : مهرگردان، 1393، رقعی ، 134ص.

       تاکنون در بارۀ زندگی و آثار استاد مهدی آذر یزدی،  داستان نویس نامور کودکان ایران، کتاب های چندی نوشته و فراهم شده است، مانند: آذر یاد یاد آذر، ازحوالی دیروز، یار آیینه دار( هرسه از اسدالله شکرانه)؛ زندگی و آثار مهدی آذر یزدی(حسین حدّاد)؛ زندگی نامه و خدمات علمی و فرهنگی استاد مهدی آذر یزدی( حسین مسرّت)؛ پیر قصّه گو ( پیام شمس الدّینی)؛ آسمان در آب( اکرم عارفی) ؛پسر شهرزاد( امیر کاوس بالازاده) و چند کتاب دیگر.امّا تاکنون کتابی که در شرح و تحلیل آثار او بوده باشد، تدوین نشده بود(البتّه مقالاتی پیش تربود) تا اینکه به کوشش و نگارش خانم زهرا دهقان دهنوی، کتاب «شاعرانگی های آذر یزدی» چاپ ومنتشر شد. این کتاب که دیباچۀ دکتر یدالله جلالی پندری، استاد نام آشنای ادبیّات فارسی را در آغاز خود دارد، در چهار فصل به مباحثی چون : نگاهی به زندگی و آثار مهدی آذر یزدی ، شناخت مختصر شعر کودک در ایران ، میزان آشنایی آذر یزدی با شعر  و بررسی شعر کودکانه در آثار مهدی آذر یزدی می پردازد.

      حسن دیگر کتاب، نگرشی است که نویسنده به جنبۀ سخنوری آذر دارد در حالی که همگان او را قصّه پردازی نکته دان می دانند که با «قصّه های خوب برای بچّه های خوب »شهره شده بود.بررسی سه کتاب از آذر درحوزۀ شعر کودک با نام های شعر قند وعسل ، مثنوی بچّۀ خوب و داستان منظوم هشت بهشت، موضوع کتاب است. نگارش زندگی نامۀ گویا و رسای آذر در آغاز کتاب، راه را بر پژوهش در زندگی او هموار کرده است ، حیف که در بارۀ سال های 60 13تا 1388 آگاهی های آن کم است و مثلاً  در بارۀ دو بزرگداشت او که بوسیلۀ بنیاد ریحانة الرسول یزد و انجمن آثار ومفاخر فرهنگی ایران در سال های 1380 و 1385 در یزد و تهران برگزار شده، چیزی گفته نشده است.

      امیدواریم چنانکه نویسنده در پیش گفتار کتاب نوید داده، دفتر دیگری با نام :« سیر ساده نویسی در آثار آذر یزدی» دارد، به زودی رخ بنماید و پژوهندگان ادب کودک ایران را با زوایای دیگری از لطف سخن آذر آشنا کند.این هردو دفتر برگرفته از پایان نامۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات فارسی نویسنده در دانشگاه یزد است.

 

«این شعر را زنده یاد پدرم عبّاس مسرّت در بهمن 1316 ش در ستایش پیامبر گرامی سروده و در آن اشاره به اوضاع ایران در آن سال هم دارد.»

 

زد طبل رحیل ، چون زمستان                                گردید  بهار و عید مستان

فصلی است که شورعاشقان بیش                        گردد به نوای عند لیبان

 

گردید بهار می پرستان                                       شد موسم عیش و نوش مستان

آتشکده گشته گلشن از گل                                گویی که به روز شد چراغان

 

ادامه مطلب |  


آقای مسرت در گفته های خود از اهمیت یزد پژوهی خاطرنشان کرد و همچنین چند پروژه را برای دانشجویان ایرانشناسی معرفی نمود:
یزد با پیشینه ی چند هزار ساله خود سرزمین کهنی است، در دامنه های کوه ارنان یزد سنگ نبشته هایی یافت شده است؛ همچنین یادگارهای ناهید پرستی در منطقه ی غربال بیز یزد و سنگ نگاره های که در اردکان وجود دارد، تمامی اینها نشان دهنده ی تاریخی بودن این شهر است. شهر یزد هم از بعد تحقیقاتی و هم از بعد آثار تاریخی شهر غنی است از منابع تاریخی یزد می توان کتابهایی از جمله (جامع مفیدی که تاریخ یزد قدیم است، جامع جعفری که حاوی تاریخ یزد در دوره های قاجار، زند و افشار است و تاریخ یزد آیتی که تاریخ یزد تا سال 1317 است) نام برد. ایشان گفتند: تا قبل از قرن 6 تاریخ مدونی از یزد نداریم و فقط کتاب اتابکان یزد نوشته شده است، پس در مورد تاریخ پیش از اسلام و پس از اسلام یزد جای کار است همچنین در مورد صنایع دستی یزد نیز گفته شد، خوشبختانه بیشترین صنایع دستی در یزد است مانند: صندوق سازی ، ترمه و.... که از این جهات برای دانشجویان ایرانشناسی زمینه های کاری زیاد است، در مورد بسیاری از رجال یزد تحقیقات جالبی چاپ نشده است که می توان به عنوان یکی دیگر از زمینه ها و موضوعات کار دانشجویان ایرانشناسی از آن نام برد.

ادامه مطلب |